Co to jest CMR – międzynarodowy list przewozowy i jak go wypełnić?

List przewozowy CMR to dokument, który potwierdza zawarcie umowy międzynarodowego przewozu drogowego towarów i opisuje przesyłkę, strony oraz stan towaru przy załadunku. Nazwa pochodzi od Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, sporządzonej w Genewie w 1956 r., którą Polska stosuje od 1962 r. Poniżej wyjaśniamy, kto wystawia CMR, jakie dane musi zawierać, jak wpisywać zastrzeżenia, jakie terminy obowiązują przy reklamacji i czy można używać e-CMR.

List przewozowy CMR w skrócie

List CMR wystawia się w 3 oryginalnych egzemplarzach podpisanych przez nadawcę i przewoźnika: pierwszy dostaje nadawca, drugi jedzie z towarem do odbiorcy, trzeci zostaje u przewoźnika. Jest dowodem zawarcia umowy przewozu, ale jego brak lub błędy nie unieważniają samej umowy (art. 4 konwencji). Przewoźnik wpisuje w nim zastrzeżenia co do stanu towaru przy załadunku, a odbiorca przy dostawie. Polska przystąpiła do protokołu o elektronicznym liście przewozowym, więc na trasach między państwami, które też go przyjęły, można stosować e-CMR zamiast papieru.

Kiedy stosuje się list przewozowy CMR?

Konwencja CMR obejmuje zarobkowy przewóz drogowy towarów, gdy miejsce przyjęcia towaru i miejsce jego wydania leżą w 2 różnych państwach, z których co najmniej jedno jest stroną konwencji. Konwencję stosuje dziś ponad 50 państw, w tym prawie cała Europa.

Czy CMR jest obowiązkowy? Konwencja zakłada wystawienie listu przewozowego, a w praktyce bez niego trudno przejść kontrolę, rozliczyć przewóz i udowodnić stan towaru. Brak dokumentu nie unieważnia jednak umowy przewozu, która nadal podlega przepisom konwencji. Przy kabotażu list przewozowy albo e-CMR służy też jako dowód poprzedniego przewozu międzynarodowego i każdej operacji kabotażowej.

Kto wystawia i podpisuje CMR?

List podpisują nadawca i przewoźnik. Podpisy mogą być wydrukowane albo zastąpione stemplami, jeśli pozwala na to prawo kraju, w którym wystawiono list (art. 5 konwencji). W praktyce druk najczęściej przygotowuje nadawca albo spedytor, a kierowca sprawdza dane i podpisuje w imieniu przewoźnika. Gdy towar jedzie kilkoma pojazdami albo składa się z różnych partii, każda strona może żądać osobnego listu dla każdego pojazdu lub partii.

Jakie dane musi zawierać list przewozowy CMR?

Obowiązkowe dane według art. 6 ust. 1 konwencji:

W razie potrzeby list zawiera też m.in. zakaz przeładunku, kwotę pobrania, zadeklarowaną wartość towaru, instrukcje dotyczące ubezpieczenia przesyłki, umówiony termin dostawy i wykaz dokumentów przekazanych przewoźnikowi (art. 6 ust. 2).

Zastrzeżenia przy załadunku i dostawie

Wpisy w CMR decydują o tym, kto odpowiada za szkodę:

• Przy załadunku. Jeśli przewoźnik nie wpisze uzasadnionych zastrzeżeń, przyjmuje się, że towar i opakowanie były w dobrym stanie, a liczba sztuk zgadzała się z listem (art. 9 ust. 2). Kierowca powinien więc wpisać każde widoczne uszkodzenie, brak lub złe zabezpieczenie ładunku.
• Przy dostawie, szkody widoczne. Odbiorca musi zgłosić zastrzeżenia najpóźniej w chwili dostawy. Inaczej domniemywa się, że otrzymał towar w stanie opisanym w liście (art. 30 ust. 1).
• Szkody niewidoczne. Pisemne zastrzeżenia w ciągu 7 dni od dostawy, bez niedziel i świąt.
• Opóźnienie. Roszczenie z tytułu opóźnienia wymaga pisemnego zastrzeżenia w ciągu 21 dni od postawienia towaru do dyspozycji odbiorcy (art. 30 ust. 3).

Reklamacja i przedawnienie roszczeń z CMR

Roszczenia z przewozu przedawniają się po 1 roku, a przy złym zamiarze lub niedbalstwie uznawanym za równoznaczne ze złym zamiarem po 3 latach (art. 32). Pisemna reklamacja zawiesza bieg przedawnienia do dnia, w którym przewoźnik na piśmie ją odrzuci i zwróci dokumenty. Odpowiedzialność przewoźnika za utratę lub uszkodzenie towaru jest ograniczona do 8,33 jednostki SDR za kilogram wagi brutto (art. 23 w brzmieniu Protokołu z 1978 r., obowiązującego w Polsce od 2011 r.), dlatego waga wpisana w CMR ma znaczenie przy wypłacie.

Roszczenia za szkody w ładunku przewoźnik pokrywa zwykle z ubezpieczenia OCP, a właściciel drogiego towaru dokupuje ubezpieczenie cargo, które chroni wartość ładunku ponad limit z konwencji. Porównamy dla Ciebie oferty OCP i cargo kilku ubezpieczycieli. Przy zgłoszeniu szkody ubezpieczyciel OCP prosi zwykle o list CMR z wpisanymi zastrzeżeniami, więc błędy w dokumencie mogą utrudnić wypłatę.

Elektroniczny list przewozowy e-CMR

Protokół dodatkowy do konwencji CMR z 2008 r. pozwala wystawiać list przewozowy w formie elektronicznej, z tą samą mocą dowodową co papier. Polska przystąpiła do protokołu w 2019 r. e-CMR można stosować, gdy państwo załadunku i państwo rozładunku są stronami protokołu, a strony przewozu korzystają z systemu spełniającego jego wymagania. Rozporządzenie 1072/2009 zmienione Pakietem Mobilności dopuszcza e-CMR także jako dowód przewozów przy kontroli kabotażu.

Najczęstsze błędy przy wypełnianiu CMR

1. Brak zastrzeżeń przy załadunku, mimo widocznych uszkodzeń opakowania.
2. Niejasne dane przewoźnika przy podwykonawstwie, bez wskazania kolejnego przewoźnika.
3. Brak wagi brutto albo liczby sztuk.
4. Brak daty i podpisu odbiorcy przy dostawie.
5. Poprawki bez parafy obu stron.

Najczęstsze pytania o list przewozowy CMR