Ubezpieczamy24.com

Transport i kierowcy

Wyjaśnienie do Inspekcji Transportu Drogowego – wzór pisma po kontroli

Wyjaśnienie do Inspekcji Transportu Drogowego składasz po kontroli, gdy dostaniesz zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie kary. Masz na nie zwykle 7 dni i odnosisz się w nim do każdego naruszenia z protokołu, zanim inspektor wyda decyzję o karze.

  • Aktualizacja:
  • Stan prawny:
  • Wersja 1.2
  • Bezpłatnie, bez rejestracji

Kiedy i do czego służy wyjaśnienie do Inspekcji Transportu Drogowego?

Po kontroli drogowej albo kontroli w firmie wojewódzki inspektor transportu drogowego (WITD) wysyła zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Zwykle wyznacza w nim 7 dni na wypowiedzenie się co do zebranych dowodów. To prawo strony wynika z art. 10 § 1 i art. 78 Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA).

Termin 7 dni wynika z praktyki organów, nie z ustawy. Wyjaśnienia złożone później inspektor powinien uwzględnić, jeśli nie wydał jeszcze decyzji, ale nie warto na to liczyć, bo decyzja może zapaść zaraz po upływie terminu. Jeśli masz dopiero protokół kontroli, a nie zawiadomienie, potrzebujesz innego pisma: zastrzeżeń do protokołu (art. 74 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym).

Wyjaśnienia nie są odwołaniem, bo odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) przysługuje dopiero od decyzji. Przed decyzją inspektor może jeszcze umorzyć postępowanie w całości albo co do części naruszeń, a wyjaśnienia to ostatnia okazja, żeby przedstawić inspektorowi argumenty, zanim wyda decyzję.

Od 1 lipca 2026 r. przepisy o czasie jazdy (rozporządzenie 561/2006) i obowiązek tachografu obejmują też busy od 2,5 do 3,5 t w międzynarodowym przewozie rzeczy. Naruszenia w tych przewozach mogą więc trafić do protokołu tak samo jak naruszenia w przewozach ciężarówkami.

Kary z ustawy o transporcie drogowym dotyczą różnych osób:

  • przewoźnik odpowiada według załącznika nr 3; suma kar z jednej kontroli drogowej nie przekroczy 12 000 zł, a przy kontroli w przedsiębiorstwie limit wynosi 15 000-30 000 zł zależnie od liczby zatrudnionych kierowców (art. 92a ust. 1 i 3); 40 000 zł to limit dla innych podmiotów niż przewoźnik (art. 92a ust. 5);
  • zarządzający transportem i inne osoby wykonujące czynności związane z przewozem odpowiadają według załącznika nr 4, z limitem 3 000 zł z jednej kontroli (art. 92a ust. 2 i 4);
  • spedytor, nadawca, odbiorca, załadowca i organizator transportu odpowiadają, gdy wiedzieli albo powinni byli wiedzieć o naruszeniu (art. 92a ust. 11);
  • kierowca odpowiada osobno, w trybie wykroczeń, grzywną do 2 000 zł (art. 92). Do mandatu kierowcy to pismo się nie nadaje.

Nasz wzór ma tabelę naruszeń, w której odnosisz się do każdej pozycji protokołu osobno, i 4 podstawy stanowiska do zaznaczenia.

Jak wypełnić wyjaśnienie do Inspekcji Transportu Drogowego krok po kroku?

Przed wypełnieniem przygotuj zawiadomienie (znak sprawy i datę doręczenia), protokół kontroli z numerami naruszeń oraz dokumenty, którymi chcesz się bronić: wydruki z tachografu, regulamin pracy, ewidencję czasu pracy. Wniosek o wgląd w akta nie wstrzymuje terminu, dlatego składasz go razem z wyjaśnieniami (krok 5).

Strona składająca wyjaśnienia

Wpisz miejscowość i datę, nazwę firmy (albo imię i nazwisko), adres siedziby z NIP oraz numer licencji, zezwolenia albo certyfikatu kompetencji zawodowych. Dodaj osobę reprezentującą firmę z telefonem i e-mailem. Potem zaznacz jedną z 3 ról: (1) przewoźnik drogowy, (2) zarządzający transportem albo inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem, (3) spedytor, nadawca, odbiorca, załadowca lub organizator transportu. Rolę przepisz z zawiadomienia, bo od niej zależą taryfikator i limit kary.

Adresat i oznaczenie sprawy

Jako adresata wpisz WITD, który wysłał zawiadomienie, z adresem (nie GITD). Znak sprawy przepisz dokładnie z zawiadomienia, bo bez niego pismo może trafić do niewłaściwych akt. Dodaj datę doręczenia zawiadomienia, numer i datę protokołu kontroli, miejsce i datę kontroli oraz, przy kontroli drogowej, numer rejestracyjny pojazdu z nazwiskiem kierowcy.

Tabela naruszeń

Każde naruszenie z protokołu wpisz w osobnym wierszu: numer porządkowy z protokołu, krótki opis z przepisem i kwotą oraz Twoje stanowisko. W kolumnie „Stanowisko” użyj jednej z formuł podanych pod tabelą: „kwestionuję ustalenia” z powodem, „art. 92b”, „art. 92c” z numerem przesłanki, „kwestionuję wymiar kary” z powodem (art. 92a ust. 10, limit z art. 92a ust. 3-5 albo pozycja taryfikatora) albo „nie kwestionuję”. Przy każdym stanowisku wskaż dowód, na przykład „dowód: zał. 2”.

Podstawy stanowiska

Zaznacz podstawy, które pasują do Twojej sprawy:

  1. Błąd w ustaleniach faktycznych: opisz, jaki był stan faktyczny i czym się różni od protokołu (np. błędnie odczytany odpoczynek, inny pojazd).
  2. Wyłączenie z art. 92b ust. 1: dotyczy tylko naruszeń czasu jazdy, przerw i odpoczynków. Musisz wykazać, że zapewniłeś właściwą organizację i dyscyplinę pracy oraz zasady wynagradzania, które nie skłaniają kierowców do naruszeń, a kierowca złamał przepisy mimo tych zasad.
  3. Umorzenie z art. 92c ust. 1: naruszenie wynikło z okoliczności, których nie mogłeś przewidzieć (pkt 1), inny organ nałożył już karę za to naruszenie (pkt 2) albo od jego ujawnienia minęły 2 lata (pkt 3).
  4. Nieprawidłowy wymiar kary: za ten sam czyn nałożono więcej niż jedną karę (art. 92a ust. 10), przekroczono limit z art. 92a ust. 3-5 albo zastosowano złą pozycję taryfikatora.

Jak wybrać podstawę dla wiersza tabeli: jeśli protokół opisuje coś, co się nie wydarzyło, wybierz podstawę 1. Jeśli naruszenie dotyczy czasu jazdy, przerw lub odpoczynków, a masz regulamin, analizy tachografów, kontrole, kary porządkowe i zasady wynagradzania, które nie zachęcają do naruszeń, wybierz podstawę 2. Jeśli zdarzenia nie dało się przewidzieć, inny organ nałożył już karę za to samo naruszenie albo od jego ujawnienia minęły 2 lata, wybierz podstawę 3. Jeśli żadna z podstaw 1-3 nie pasuje, sprawdź podstawę 4: gdy kara jest źle wyliczona, wpisz „kwestionuję wymiar kary”, a gdy wszystko się zgadza, „nie kwestionuję”.

Uwaga: Trudna sytuacja finansowa firmy ani znikoma waga naruszenia nie są podstawą do umorzenia ani obniżenia kary z ustawy o transporcie drogowym. Ustawa sama reguluje przesłanki wyłączenia odpowiedzialności, więc ogólny przepis KPA o odstępowaniu od kar (art. 189f) według NSA nie ma tu zastosowania (art. 189a § 2 KPA, wyrok NSA II GSK 280/22). Przy art. 92b ciężar dowodu jest po Twojej stronie, a same zaświadczenia o szkoleniach kierowców nie wystarczą (wyrok WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 295/23).

Wnioski

Zaznacz, o co prosisz inspektora: umorzenie postępowania w całości albo co do wskazanych numerów naruszeń (art. 105 § 1 KPA) lub na podstawie art. 92c ust. 1 z numerem punktu. Możesz też wnieść o dopuszczenie dowodów z dokumentów i przesłuchanie świadka, na przykład kierowcy (art. 75 § 1 i art. 83 KPA), oraz o wgląd w akta z terminem na dodatkowe wyjaśnienia (art. 73 KPA). Jeśli masz adres do doręczeń elektronicznych, wpisz go w ostatnim wniosku. Jeśli kwestionujesz tylko wymiar kary (podstawa 4), wskaż w uzasadnieniu, która pozycja taryfikatora albo który limit powinien mieć zastosowanie.

Uzasadnienie

Dla każdego kwestionowanego naruszenia napisz 3 rzeczy: co ustalił inspektor, dlaczego to błąd albo dlaczego ma zastosowanie art. 92b lub 92c i jakim dowodem to wykazujesz. Przy art. 92b opisz system nadzoru w firmie: kto i jak często analizuje dane z tachografów, jakie kary porządkowe stosujesz i jak liczysz wynagrodzenie kierowcy.

Załączniki i podpis

Zaznacz dołączone dokumenty: regulamin i zasady wynagradzania, ewidencję czasu pracy z analizami tachografów i karami porządkowymi, wydruki, pliki .ddd i dokumenty przewozowe, oświadczenie kierowcy, dowody zdarzenia przy art. 92c, zastrzeżenia do protokołu (jeśli je wniosłeś), odpis z KRS albo CEIDG. Pismo podpisuje osoba uprawniona do reprezentacji. Jeśli podpisuje je pełnomocnik, dołącz pełnomocnictwo i dowód zapłaty 17 zł opłaty skarbowej.

Co dalej po wypełnieniu?

  1. Wyślij pismo w terminie z zawiadomienia. Liczy się data nadania w placówce Poczty Polskiej albo wysłania z adresu do doręczeń elektronicznych (art. 57 § 5 KPA). Pismo możesz też złożyć osobiście w siedzibie wojewódzkiego inspektoratu i wziąć potwierdzenie na kopii.
  2. Zachowaj kopię pisma z załącznikami i dowód nadania. Jeśli złożyłeś wniosek o wgląd w akta, umów termin w inspektoracie.
  3. WITD wydaje decyzję: umarza postępowanie albo nakłada karę. Od decyzji masz 14 dni na odwołanie do GITD, składane za pośrednictwem WITD (art. 129 KPA). Powtórz w nim argumenty z wyjaśnień.
  4. Karę płacisz w terminie 14 dni wskazanym w decyzji (art. 94 ust. 2 ustawy), a przymusowo decyzję można wykonać dopiero po 30 dniach od doręczenia decyzji ostatecznej (art. 93 ust. 2). O rozłożenie kary na raty albo odroczenie płatności prosisz osobnym wnioskiem, nie w wyjaśnieniach.

Najczęstsze pytania

Ile mam czasu na wyjaśnienia do ITD?

Tyle, ile wyznaczył inspektor w zawiadomieniu, zwykle 7 dni od doręczenia. To termin organu, a nie ustawowy, więc pismo złożone później inspektor powinien uwzględnić, jeśli nie wydał jeszcze decyzji. Liczy się data nadania na Poczcie Polskiej albo wysłania z adresu do doręczeń elektronicznych.

Czy wyjaśnienia to to samo co odwołanie od kary ITD?

Nie. Wyjaśnienia składasz przed decyzją do WITD, a odwołanie po decyzji, w ciągu 14 dni, do GITD za pośrednictwem WITD. Wyjaśnienia dają szansę na umorzenie postępowania, zanim kara w ogóle zostanie nałożona.

Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z kary ITD?

Nie. Ustawa o transporcie drogowym zamyka katalog przesłanek w art. 92b i 92c, a NSA uznał, że ogólnego przepisu KPA o odstąpieniu od kary się tu nie stosuje (II GSK 280/22). Sytuację finansową możesz podnieść dopiero po decyzji, we wniosku o raty albo odroczenie płatności.

Kto płaci karę ITD: przewoźnik czy kierowca?

Przewoźnik i kierowca odpowiadają osobno. Przewoźnik dostaje decyzję administracyjną, a kara ITD jest dla niego liczona według załącznika nr 3. Kierowca odpowiada za wykroczenie grzywną do 2 000 zł. Przewoźnik może uwolnić się od kary za naruszenia czasu jazdy, przerw i odpoczynków, jeśli wykaże warunki z art. 92b.

Czy szkolenia kierowców wystarczą, żeby skorzystać z art. 92b?

Same szkolenia nie wystarczą. Musisz wykazać działający system: regulamin, regularną analizę danych z tachografów, kontrole, kary porządkowe i zasady wynagradzania, które nie zachęcają do naruszeń. Ciężar dowodu jest po stronie przewoźnika.

Czy mogę złożyć wyjaśnienia przez ePUAP?

Od 1 stycznia 2026 r. ePUAP nie służy już do doręczeń w postępowaniu administracyjnym. Pismo elektroniczne wyślij z adresu do doręczeń elektronicznych (e-Doręczenia) albo nadaj papierową wersję na Poczcie Polskiej.

Źródła

  1. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, art. 92, 92a ust. 1-5, 10 i 11, art. 92b, 92c, 93 ust. 2, 94 ust. 2 (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1490, stan na 2026-11-06)(isap.sejm.gov.pl)
  2. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 10 § 1, 57 § 5, 73, 75 § 1, 78, 83, 105 § 1, 129, 189a § 2 (stan na 2026-11-06)(isap.sejm.gov.pl)
  3. Rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego(eur-lex.europa.eu)
  4. Główny Inspektorat Transportu Drogowego, naruszenia i kary (stan na 2026-11-06)(gov.pl)
  5. WITD w Bydgoszczy, kary pieniężne (stan na 2026-11-06)(gov.pl)
  6. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (NSA II GSK 280/22, WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 295/23)(orzeczenia.nsa.gov.pl)

Wzór ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przed złożeniem pisma sprawdź wymagania ubezpieczyciela lub urzędu, do którego je kierujesz.

Szukasz ubezpieczenia?

Porównamy oferty 20+ towarzystw i wybierzemy polisę dopasowaną do Twojej sytuacji, bez dodatkowych opłat.