Spedytor i przewoźnik to nie synonimy, choć w codziennych rozmowach często używa się tych pojęć zamiennie. Dla kogoś, kto regularnie zleca przewozy towarów, ta różnica ma realne przełożenie na koszty, zakres odpowiedzialności i ilość pracy własnej przy organizacji transportu.
Firma transportowa - przewozi
Przewoźnik ma ciężarówki i kierowców. Odbiera towar, wiezie go pod wskazany adres, rozładowuje. Na tym kończy się jego rola.
Odpowiedzialność przewoźnika ogranicza się do tego, co dzieje się z ładunkiem od momentu załadunku do rozładunku. Jeśli towar dotrze uszkodzony, spóźniony lub nie dotrze wcale - przewoźnik odpowiada finansowo. Ale tylko za sam przewóz. Planowanie trasy, wybór środka transportu, formalności celne - to nie jego działka.
Przykład: Zlecasz przewóz 10 palet z Poznania do Wrocławia. Przewoźnik podstawia auto, ładuje, jedzie, rozładowuje. Jeśli w trakcie transportu paleta spadnie i towar się uszkodzi - to jego problem. Ale jeśli wybrałeś złą trasę i auto utknęło pod za niskim wiaduktem - to już Twój błąd.
Firma spedycyjna - organizuje
Spedytor zazwyczaj nie ma własnych ciężarówek. Za to ma coś innego: kontakty, doświadczenie i systemy do zarządzania transportem. Jego praca zaczyna się tam, gdzie kończy się wiedza klienta o logistyce.
Co robi spedytor?
- Planuje trasę (uwzględniając ograniczenia tonażowe, zakazy ruchu, przepisy w krajach tranzytowych)
- Wybiera przewoźnika dopasowanego do ładunku (chłodnia, ADR, ponadgabaryt)
- Załatwia dokumentację (CMR, T1, faktury celne przy eksporcie poza UE)
- Monitoruje przesyłkę i informuje klienta o statusie
Przykład: Wysyłasz maszynę przemysłową z Polski do Kazachstanu. Spedytor ustala, że optymalnie będzie dowieźć ją tirem do portu w Gdyni, przeładować na statek do Aktau, a stamtąd koleją do miejsca docelowego. Załatwia dokumenty eksportowe, rezerwuje miejsce na statku, organizuje przeładunki. Sam nie przewiezie ani metra - ale bez niego ta operacja wymagałaby od Ciebie tygodni pracy.
Różnice w umowach
| Aspekt | Umowa przewozu | Umowa spedycji |
|---|---|---|
| Strona umowy | Firma transportowa | Firma spedycyjna |
| Charakter | Prosty dokument | Bardziej złożona |
| Zakres | Co, skąd, dokąd, kiedy, za ile | Organizacja całego transportu |
| Odpowiedzialność | Za ładunek w czasie transportu | Za dobór przewoźnika i organizację |
| Podstawa prawna | Prawo przewozowe, konwencja CMR | Kodeks cywilny, art. 794-804 |
Kiedy przewoźnik, kiedy spedytor?
Wybierz przewoźnika gdy:
- Proste transporty krajowe
- Standardowa trasa (np. Warszawa-Kraków)
- Towar niewymagający specjalnych warunków
- Masz sprawdzoną firmę transportową
- Regularne wysyłki na tych samych trasach
Wybierz spedytora gdy:
- Transporty międzynarodowe (zwłaszcza poza UE)
- Łączenie różnych środków transportu
- Ładunki niestandardowe (ADR, chłodnie)
- Brakuje Ci czasu lub wiedzy
- Wysyłki do wielu różnych lokalizacji
Co z kosztami?
Powierzchowna logika podpowiada: spedytor droższy, bo doliczy swoją marżę. W praktyce niekoniecznie.
Spedytorzy negocjują stawki hurtowe u przewoźników. Przy regularnej współpracy dostają ceny niedostępne dla klienta jednorazowego. Do tego optymalizują trasy - wiedzą, że przez Czechy będzie taniej niż przez Niemcy, bo mniejsze opłaty drogowe. I nie popełniają błędów kosztujących pieniądze: źle wypełniony dokument celny to opóźnienie na granicy, a opóźnienie to kary umowne.
Realna kalkulacja powinna uwzględniać: cenę usługi + czas własny poświęcony na organizację + ryzyko błędów. Przy skomplikowanych transportach ta suma często wypada na korzyść spedytora.
Ubezpieczenia w transporcie - na co zwrócić uwagę?
Wybierając przewoźnika lub spedytora, warto sprawdzić jego polisę. To nie formalność - w razie szkody różnica między firmą ubezpieczoną a nieubezpieczoną jest różnicą między odzyskaniem pieniędzy a wielomiesięcznym procesem sądowym.
OC Przewoźnika (OCP)
Chroni w przypadku uszkodzenia, zniszczenia lub utraty towaru podczas transportu. Obejmuje też opóźnienia w dostawie.
Uwaga: Suma gwarancyjna powinna odpowiadać wartości przewożonych ładunków.
OC Spedytora (OCS)
Chroni klienta, gdy spedytor popełni błąd w organizacji: wybór nierzetelnego przewoźnika, błędna dokumentacja celna, niedopilnowanie terminów.
Uwaga: Nie obejmuje samego przewozu.
Ubezpieczenie cargo
Ubezpieczenie towaru niezależne od polis przewoźnika i spedytora. Wykupuje je właściciel ładunku.
Uwaga: Szczególnie istotne przy wartościowych przesyłkach międzynarodowych.
Potrzebujesz ubezpieczenia OCP, OCS lub Cargo?
Sprawdź, jaką ofertę dla Ciebie przygotowaliśmy
Porozmawiajmy
Andrzej Piwoński to starszy specjalista w zakresie ubezpieczeń z wieloletnim doświadczeniem w branży. Od wielu lat przygotowuje jakościowe treści w oparciu o dokumenty OWU i własne doświadczenia. Stale jest na bieżąco z nowościami na rynku ubezpieczeń i dociekliwie sprawdza oferty, porównując je ze sobą. Dzięki temu jest w stanie dostarczyć naszym klientom najbardziej aktualnych i korzystnych rozwiązań ubezpieczeniowych. Zawsze podchodzi do swojej pracy z pełnym zaangażowaniem, szukając najlepszych ofert dla każdego naszego klienta indywidualnie.